Regulacje ustawowego ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków

 

Zarówno dla przedsiębiorców, jak i dla zatrudnionych pracowników regulacje ustawowego ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków nie są tajemnicą

Co roku w Republice Federalnej Niemiec dochodzi do około 1,4 miliona wypadków przy pracy lub w drodze do i z pracy. Stwierdza się poza tym około 18.000 przypadków uznanej choroby zawodowej oraz około 1,5 miliona wypadków w szkole.

Ustawowy zakład ubezpieczeń od następstw nieszczęśliwych wypadków zdejmuje z pracodawcy odpowiedzialność w przypadku wypadków przy pracy oraz zawodowych chorób osób zatrudnionych, a to zgodnie z przepisami §14 Księgi VII Kodeksu socjalnego (SGB VII). Dzięki temu przedsiębiorcy nie muszą obawiać się roszczeń odszkodowawczych w przypadku, gdy ich pracownicy ulegną wypadkowi przy pracy lub w drodze do/z pracy lub też jeśli zapadną na chorobę o podłożu zawodowym.

Przedsiębiorcy są zobligowani do odprowadzania składek do ustawowego ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków.

Ustawowe ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków dzieli się przy tym na trzy sektory. Podstawowy sektor stanowią Zawodowe Stowarzyszenia Ubezpieczeń Wypadkowych (BG) o charakterze branżowym. Są one właściwymi zakładami ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków dla podmiotów działalności gospodarczej, z wyjątkiem rolnictwa. Najbardziej znane to: zawodowe stowarzyszenia ubezpieczeń wypadkowych przemysłu metalowego, budownictwa, handlu czy transportu.

Podmioty gospodarcze są, na mocy ustawy, członkami Zawodowego Stowarzyszenia Ubezpieczeń Wypadkowych, odpowiadającemu branży działalności danego przedsiębiorstwa. Nie ma przy tym prawa wyboru. W przypadku, gdy przedsiębiorstwo wykazuje działalność w kilku różnych branżach, które z racji swego charakteru podlegają różnym stowarzyszeniom ubezpieczeń wypadkowych, decyduje przeważająca działalność – to według niej następuje przydział do konkretnego zakładu ubezpieczeniowego. Ubezpieczeni są wszyscy pracownicy najemni zatrudnieni w danym podmiocie oraz osoby odbywające w tym przedsiębiorstwie naukę zawodu. Ochrona ubezpieczeniowa obejmuje wypadki, które wydarzyły się w miejscu pracy, a także w drodze do lub z pracy oraz choroby zawodowe.

Większość osób prowadzących własną działalność gospodarczą oraz przedsiębiorcy mogą dobrowolnie ubezpieczyć się od następstw nieszczęśliwych wypadków w ustawowym Zawodowym Stowarzyszeniu Ubezpieczeń Wypadkowych. Ustawowe ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków jest dla pracodawcy ubezpieczeniem obowiązkowym. Wysokość składki obliczana jest na podstawie pokrycia zapotrzebowania. Podstawę takiego obliczenia stanowią: zapotrzebowanie finansowe, wysokość płac osób podlegających ubezpieczeniu oraz klasyfikacja ryzyk.

Zdarzenia objęte ubezpieczeniem w ramach ustawowego ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków to w świetle przepisów §7 Księgi VII Kodeksu socjalnego (SGB VII) wypadki przy pracy, a także choroby zawodowe. Pojęcie wypadku przy pracy odnosi się nie tylko do samych wypadków, którym pracownicy ulegają podczas wykonywania swych czynności w pracy. Jest on rozumiany zdecydowanie szerzej. Obecnie ubezpieczeni są nie tylko pracownicy najemni podczas wykonywania czynności zawodowych – do kręgu ubezpieczonych w tym zakresie należą także inne osoby, np. uczniowie i uczennice podczas zajęć szkolnych, dzieci w świetlicy lub osoby, które udzieliły pierwszej pomocy przedmedycznej rannym w wyniku wypadku drogowego.

Tak więc i w przypadku kucharza, który poparzył rękę w kuchni, i uczennicy, która złamała nogę podczas gry w piłkę nożną na lekcji wychowania fizycznego, przepisy prawa ubezpieczeniowego kwalifikują obydwa zdarzenia jako wypadki przy pracy.

 

Wyrok Federalnego Sądu ds. Socjalnych (BSG) z dnia 26.06.2014 roku:

Ze względu na swą umowę o pracę powódka wykonująca pracę opiekuna osób starszych była zobowiązana do tego, aby pozostając w trybie gotowości do pracy stale nosić przy sobie telefon komórkowy przeznaczony do tego celu, odbierać połączenia telefoniczne i nie opuszczać dzielnicy, w której mieszkała. W trakcie gotowości do pracy powódka wyszła z psem na spacer. Podczas przekraczania ulicy zadzwonił telefon. Przyjęła rozmowę i krótko potem przeoczyła ośnieżony krawężnik. Przewróciła się i doznała obrażeń w postaci złamania kostki.

Zawodowe Stowarzyszenie Ubezpieczeń Wypadkowych odrzuciło wniosek o uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy, argumentując, że gdyby nie spacer jako czynność należąca do sfery prywatnej, nie doszłoby do wypadku. Sąd ds. Socjalnych skazał dane Zawodowe Stowarzyszenie Ubezpieczeń Wypadkowych na wypłatę powódce roszczenia zgodnie z jej wnioskiem, uzasadniając, że bezpośrednio przed zdarzeniem powódka dokonywała czynności podlegającej ubezpieczeniu. Poprzez to, że przekraczając ulicę rozmawiała przez telefon, dokonywała co prawda czynności mieszanej – spacer z psem był czynnością należącą do sfery prywatnej – jednakże odebranie telefonu było czynnością wykonaną w ramach wykonywania pracy w charakterze opiekuna osób starszych. Obydwie czynności wykonywane były jednocześnie i można je odpowiednio rozdzielić.

W zakresie chorób zawodowych obowiązują następujące zasady

Za choroby zawodowe uważa się jedynie choroby określone w tzw. wykazie chorób zawodowych. Nie są chorobami zawodowymi choroby, których objawy ujawniły się co prawda w trakcie wykonywania pracy oraz zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, lecz nie są wyszczególnione w tymże wykazie chorób zawodowych i do nich nie należą, jak np. choroba alkoholowa.

Aby wydane mogło być orzeczenie o uznaniu schorzenia za konkretną chorobę zawodową, ubezpieczony musi być zawodowo narażony na takim poziomie, by powstało ryzyko powstania danej choroby. Szeroko znane są choroby dyskowe kręgosłupa.

W przypadku stwierdzenia wystąpienia wypadku przy pracy lub choroby zawodowej i spełnieniu pozostałych warunków ubezpieczony otrzymuje następujące świadczenia:

  • opieka medyczna
  • świadczenia umożliwiające uczestnictwo w życiu zawodowym
  • świadczenia umożliwiając uczestnictwo w życiu społecznym oraz świadczenia uzupełniające
  • świadczenia pielęgnacyjne
  • świadczenia pieniężne w trakcie leczenia oraz w trakcie świadczeń umożliwiających uczestnictwo w życiu zawodowym
  • renty
  • zapomogi
  • odszkodowania

Anja Czech-Grollmann