Solidarność, czyli znaczenie związków zawodowych dla dobra wspólnego.

.

„Jeden drugiego brzemiona noście”, to zwięzłe zdanie Apostoła jest inspiracją dla międzyludzkiej i społecznej solidarności. Solidarność – to znaczy: jeden i drugi, a skoro brzemię, to brzemię niesione razem, we wspólnocie. A więc nigdy: jeden przeciw drugiemu. Jedni przeciw drugim. I nigdy «brzemię» dźwigane przez człowieka samotnie. Bez pomocy drugich. Nie może być walka silniejsza od solidarności. Nie może być program walki ponad programem solidarności. Inaczej, rosną zbyt ciężkie brzemiona.”

Ten fragment homilii Jana Pawła II z dnia 12 czerwca 1987 r., wygłoszony w czasie mszy świętej dla świata pracy w Gdańsku, mógłby stanowić samodzielną treść tego artykułu. Wnikliwie przemyślane sformułowania odwołujące się do pojęcia międzyludzkiej solidarności, pełnią rolę wskazań moralnych adresowanych w stronę ludzi pracy. Na pierwszy plan wychodzą w tym przypadku członkowie Solidarności. Idee wspólnoty, wspólnotowości oraz wsparcia wśród środowiska pracowniczego wobec problemów pracowniczych powinny być istotą działania każdego związku zawodowego. W przypadku dużych spółek państwowych, w szczególności działających w sektorze górnictwa w Polsce, działania związków zawodowych mają większą skalę, ponieważ ich efekty są nie tylko wewnątrzzakładowe, ale również regionalne. Wynika to ze szczególnej specyfiki zatrudnienia na Śląsku, gdzie większość społeczności lokalnych gmin oraz powiatów jest zatrudniona w dużych zakładach pracy, szczególnie kopalniach.

Solidarność Knurów-Szczygłowice

Kopalnia Węgla Kamiennego (KWK) Knurów- Szczygłowice powstała 1 lutego 2010 r w wyniku połączenia się dwóch zakładów, Ruchu Knurów, założonego w 1903 r., oraz, Ruchu Szczygłowice, założonego w 1961r. 1 sierpnia 2014 roku KWK Knurów-Szczygłowice została przejęta przez Jastrzębską Spółkę Węglową S.A. (JSW), największego producenta węgla koksującego w Europie. Oprócz węgla, stanowiącego najbardziej strategiczny surowiec do produkcji stali, kopalnia posiada ważniejsze złoże. Są nim wszyscy pracownicy. KWK Knurów-Szczygłowice jest głównym zakładem pracy w regionie, w którym pracują całe pokolenia mieszkańców Knurowa, Szczygłowic, Czerwionki-Leszczyn oraz innych okolicznych miejscowości. Tak zbudowany jest krajobraz prawie całego Górnego Śląska. Historia tego regionu jest w szczególny sposób powiązana z przemysłem, który zaczął rozwijać się na tych ziemiach na przełomie XVIII i XIX wieku. Górnictwo i przemysł ciężki stały się ważnym elementem śląskiej tożsamości, stylu życia oraz kultury. Wpłynęło to w sposób szczególny na tradycje regionu. Możliwe jest zatem posłużenie się pewnym uproszczeniem. Sprawy zakładu pracy na Śląsku nie zamykają się w granicach przedsiębiorstwa, ale wychodzą daleko poza jego ramy, wpływając na życie lokalne poszczególnych gmin i powiatów. W konsekwencji działalność związkowa NSZZ Solidarność Knurów- -Szczygłowice, polegająca na obronie miejsc pracy oraz działalności wspierającej pracowników, jest działaniem w interesie społeczności lokalnej oraz samorządowej. JSW jest nie tylko największym pracodawcom dla mieszkańców okolicznych gmin, ale również największym płatnikiem podatku dochodowego oraz podatku od nieruchomości. Oprócz działalności na polu praw pracowniczych, Związek organizuje szereg wydarzeń zrzeszających pracowników, wspiera rodziny górnicze poszkodowane przez wypadki górnicze lub śmierć małżonka, pomaga w pozyskiwaniu dofinansowania na szkolenia podwyższające kwalifikacje pracowników, niezależnie od JSW. Solidarność Knurów-Szczygłowice jest ważnym głosem społeczności górniczej na Śląsku. Ważnym elementem jej działalności jest monitorowanie oraz nagłaśnianie najważniejszych decyzji dotyczących przyszłości JSW oraz branży górniczej, które nie są powszechnie znane opinii publicznej. Przykładem może być sprawa niewypłacenia „Barbórki” w 2025 roku, pierwszy raz w historii górnictwa węgla kamiennego. Tzw. Barbórka to wynagrodzenie wypracowane przez górników przez cały rok. Kolejną sprawą jest kwestia sporna dotyczącą koncesji na złoże Dębieńsko 1, o którą konkurują spółka z kapitałem polskim (JSW) oraz niemieckim (Silesian Coal International Group of Company/ HMS Bergbau). Solidarność Knurów-Szczygłowice oraz inne związki jednogłośnie wystosowywały pisma do Rządu oraz poszczególnych Ministrów o nieudzielenie koncesji na rzecz podmiotu zagranicznego.

.

Solidarność nowej dekady

Przyszłość przemysłu ciężkiego w Polsce może przynieść wiele wyzwań, które wpłyną na strukturę zatrudnienia w wielu przedsiębiorstwach z sektora państwowego oraz prywatnego. Bez względu na przeciwności, których źródłem może być rynek lub decyzje polityczne, hasło „solidarności” powinno być głównym motywem rozwiazywania konfliktów pomiędzy wszystkimi stronami. Troska o dobro wspólne, budowane na podstawie przemyślanych decyzji zarządów spółek państwowych, przy odpowiednim wsparciu strony społecznej, jest odpowiednią drogą do budowania przyszłości. Spółki państwowe o wysokim znaczeniu dla potencjału kraju oraz zatrudniające dużą liczbę pracowników powinny być inaczej zarządzane niż przedsiębiorstwa o kapitale wyłącznie prywatnym. Szczególny nacisk nie powinien być nakładany wyłącznie na maksymalizację zysków, przy jednoczesnym ograniczaniu liczby personelu oraz obniżaniu wynagrodzeń. Ciekawym zagadnieniem, które warto przeanalizować w nowej dekadzie, jest rola związków zawodowych w dużych korporacjach. Takie firmy, zatrudniające głównie pracowników umysłowych, nie posiadają związków zawodowych. Doświadczenie NSZZ Solidarność jest nieocenione w wielu aspektach i może stanowić podstawę do stworzenia lepszej reprezentacji strony społecznej w wielu dużych koncernach.

MICHAŁ BARYCKI – doktorant w Szkole Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Max Planck Institut für Innovation und Wettbewerb w Monachium. Prace doktorską pisze z dziedziny prawa patentowego, badając ustawodawstwa Niemiec, Polski, Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych oraz praktykę orzeczniczą Europejskiego Urzędu Patentowego. Do kręgu jego zainteresowań należy także prawo autorskie oraz prawo konkurencji. Autor publikacji naukowych w czasopismach polskich oraz zagranicznych.