Podlasie Nadbużańskie

Gdzie zaczyna się Podlasie? Na Mazowszu! Granice województw nie pokrywają się bowiem z historycznymi regionami. Dziś poznamy Podlasie Nadbużańskie, krainę leżącą po obu stronach Bugu, tam, gdzie nie jest on rzeką graniczną. Zamieszkują ją wyznawcy różnych religii, obecny jest kościół katolicki, prawosławny, a także także unici i potomkowie Tatarów. Poruszając się wzdłuż Bugu i przejeżdżając z województwa mazowieckiego do podlaskiego i odwrotnie, odkryjemy ciekawe miejsca i poznamy ludzi pielęgnujących lokalne tradycje, takie jak wypiekanie chleba, tkactwo czy wypalanie naczyń. Natrafimy na dobrą podlaską kuchnię, konie pasące się na łąkach i piękne święta - takie jak święcenie pól – wynikające z kalendarza. Przeprawy przez rzekę umożliwią nam małe ręcznie napędzane promy, a niedługo także kładka pieszo-rowerowa.

Siedlce

Mazowieckie Siedlce klimatem i sercem należą już do Podlasia. To niegdyś prywatne miasto szlacheckie założone przez rodzinę Czartoryskich nosi jeszcze ślady dawnej świetności – Kaplicę i Park „Aleksandria” założone przez księżną (z Czartoryskich) Ogińską oraz Pałac, mieszczący dziś Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny. Nad wszystkim góruje Ratusz z postacią „Jacka” dźwigającego złotą kulę. Kawiarnia-piekarnia Ratuszowa oferuje dobrą kawę i wspaniałe podlaskie wypieki. Słynną cytrynówkę dostaniemy blisko dworca w firmowym sklepie „Jacek”. Z Siedlec droga prowadzi na…

Korczew

Doszczętnie zrujnowany Pałac w Korczewie odzyskały córki właściciela, siostry Ostrowskie. Dziś żyje tu tylko najmłodsza z nich – Beata Ostrowska-Harris, która wraz z mężem Anglikiem przez ponad trzy dekady odbudowywała swój rodzinny dom. Gdy Pałac odzyskał świetność i został wyposażony w meble i obrazy, a nawet salę koncertową, strawił go pożar, a odbudowa trwa do dziś. Można już jednak zajrzeć do oranżerii i pospacerować po wielkim parku ze stuletnimi dębami i tajemniczym kamieniem Menhir, podobno spełniającym życzenia. W pałacowej Kuźni zjemy znakomite podlaskie zaguby, a następnie pojedziemy na prom do Bużysk, skąd widać już…

Drohiczyn

W tej historycznej stolicy Podlasia w XVII w. były już trzy kościoły, cerkwie unickie i oraz cztery klasztory. Dziś odwiedzimy tu kościół Franciszkanów z niezwykłym obrazem św. Franciszka z 1774 r. ubranego w złoconą metalową szatę oraz widoczny z daleka biały klasztor Sióstr Benedyktynek. Nakręcono tu kilka filmów („Panny z Wilka”, „Sanatorium Pod Klepsydrą”, „Faustyna”) i kilka odcinków seriali („Nad Niemnem”, „Ojciec Mateusz”). W tym najmniejszym mieście diecezjalnym w Polsce trzeba wejść do Katedry i Muzeum Diecezjalnego, gdzie oprócz szat liturgicznych są stroje szlacheckie i kolekcja pasów do kontuszy. Smacznie zjemy w restauracji Pod Katedrą i U Ireny, gdzie podają świetne kartacze i nadbużańskie piwo. Trzeba wspiąć się na Górę Zamkową, z której roztacza się wspaniały widok na przełom Bugu. Można tu wypożyczyć kajaki lub przyłączyć się do zorganizowanego spływu, a dla amatorów tego sportu gratką jest Muzeum Kajakarstwa. Następnie, pozostając na prawym brzegu Bugu, odbijemy na…

Siemiatycze

To miasto powita nas pięknie utrzymaną cerkwią z imponującym ikonostasem, zaś obok w niewielkiej galerii sztuki kupimy ikony pisane przez współczesnych artystów. Idąc z rynku w kierunku plaży trafimy do synagogi, a dalej do kąpieliska, gdzie po zażyciu kąpieli warto poczekać na zachód słońca, który w tym miejscu jest zjawiskowy. Niedaleko od tego miasta, na północny wschód czeka na nas…

Święta Góra Grabarka

To najważniejszy ośrodek prawosławia w Polsce, odwiedzany przez rzesze pielgrzymów niosących wotywne drewniane krzyże, zwłaszcza w święto Przemienienia Pańskiego 18–19 sierpnia. Góra i cerkiew dostępne są do zwiedzania, ale w cerkwi kobiety obowiązuje nakrycie głowy – latem i w weekendy kupimy na straganach specjalne białe chustki. Na Grabarce najbardziej porusza ilość krzyży ustawianych przez pielgrzymów na zboczach i źródełko z cudowną wodą. Po odwiedzeniu Grabarki kierujemy się już na…

Mielnik

Tu ze specjalnych tarasów można oglądać biały skalny świat – działającą do dziś ogromną kopalnię kredy. O skali jej wydobycia w przeszłości informują historyczne tablice, a nazwa miasteczka pochodzi od staroruskiego słowa mieł – kreda. Drewniany zamek na wzgórzu spłonął, ale wieś położona na kredowych skałach pozostała. Nie omieszkajmy odwiedzić murowanej cerkwi Narodzenia Najświętszej Maryi Panny - rozpoznamy ją z daleka po błękitnym kolorze. Z Mielnika przeprawimy się promem z powrotem na stronę mazowiecką, a właściwie na trójstyk trzech województw (z lubelskim włącznie), by zobaczyć...

Borsuki, Gnojno i inne piękne miejsca nad Bugiem

Bug to rzeka o nieuregulowanej naturalnej linii brzegowej, tworząca liczne zakola i meandry. Jej wysokie brzegi to świetne miejsca widokowe – takim punktem jest Gnojno, leżące już w strefie przygranicznej. Po drodze miniemy wieś Borsuki i zawitamy do oberży o tej samej nazwie, gdzie skosztujemy smacznej babki ziemniaczanej. W tej malowniczej miejscowości artyści rozstawiają sztalugi, a turyści zmierzają wprost do huśtawki, z której – huśtając się – można spoglądać na rzekę. Jest tu skład i sklep z francuskim winem i szampanem prosto z Szampanii – to francuski winiarz poznał Podlasiankę i postanowił zamieszkać z żoną w tych stronach. Za niewielkim lasem natrafimy jeszcze na dworek Zaborek oferujący pobyty wypoczynkowe, a potem już można tylko zawrócić – Borsuki to bowiem jedna z tych podlaskich wsi, w których drogi po prostu się kończą.

Podlasie Nadbużańskie kryje jeszcze wiele ciekawych miejsc, np. mierzący kilka hektarów Ziołowy Zakątek w Korycinach, gdzie kupimy wszystkie rosnące tu dobroczynne zioła i przyprawy oraz Kolonię Klimczyce z pysznymi sokami. Ciekawą drewnianą architekturę zobaczymy w Puchłach i w Trześciance. Mieszkańcy Podlasia sami niechętnie wyjeżdżają, są jednak ciekawi wielkiego świata, który przywożą turyści. Chętnie wdają się w rozmowę siedząc na drewnianych ławeczkach stojących przed domami. A podlaskie domy na znak gościnności mają zawsze otwarte okiennice.

Grażyna Strzelecka - Dr Grażyna Strzelecka, germanistka, w latach 2006–2011 kierownik Centrum Kultury Polskiej w Monachium, obecnie pracuje na Uniwersytecie Warszawskim. W ramach projektu Polska i Niemcy dla młodych ludzi przemierzyła w 2020 r. ze studenckim zespołem naukowym ponad 2000 km po Niemczech i drugie tyle po Polsce. Członkowie zespołu są współautorami Alternatywnego Przewodnika po Polsce.