Pamiętać oczami sztuki

80 lat od zakończenia II wojny światowej

Przejść przez piekło” – Andrzej Białas

W sobotę 25 sierpnia br. w zabytkowym budynku Haberkasten w Mühldorf am Inn odbyło się uroczyste otwarcie wystawy poświęconej ofiarom II wojny światowej. Rangę wydarzenia podkreśliła obecność aż pięciu burmistrzów miast z dwóch powiatów: Altötting oraz Mühldorf am Inn w Górnej Bawarii, Starosty Powiatowego, Konsula Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w Monachium Rafała Wolskiego oraz ponad 130 gości. Wystawę otacza wyjątkowa sceneria, gdyż wszystkie prace umieszczono w historycznym wnętrzu Haberkasten, gdzie na wyższej kondygnacji mieści się stała ekspozycja Izby Pamięci Ofiar Narodowego Socjalizmu tego regionu.

Inicjatorem, kuratorem oraz jednym z wystawiających artystów jest wieloletni publicysta „Mojego Miasta” Andrzej Białas. Realizacja tego projektu była możliwa dzięki ścisłej współpracy Zrzeszenia Artystów Plastyków Altötting e.V. oraz stowarzyszenia „Für das Erinnern – Mühldorfer Hart”.

Podczas otwarcia wszyscy mówcy zgodnie podkreślali, że ekspozycja to nie tylko poruszająca interpretacja przeszłości, lecz także ważny głos w debacie o konieczności pielęgnowania pamięci historycznej oraz oddania hołdu ofiarom niemieckich zbrodni podczas II wojny światowej.

Konsul Generalny RP Rafał Wolski zwrócił uwagę na to, że zbrodniczy system III Rzeszy opierał się na bezwzględnym wyzysku pracy oraz planowym unicestwianiu całych narodowości. – Gdyby Hitler wygrał wojnę, nie byłoby nas tu dziś – podkreślił. Nawiązał również do aktualnej sytuacji politycznej na świecie, zaznaczając rosnące napięcia i zagrożenia. Wskazał, jak ważny jest dziś dialog między narodami oraz konsekwentne pielęgnowanie pamięci historycznej. – Ta wystawa jest jej ważną częścią – dodał.

Do udziału w wystawie zaproszono piętnastu twórców, którzy przygotowali 37 obrazów, fotografii, rzeźb i inscenizacji. Do każdego z nich dołączyli krótkie refleksje, pomagające lepiej zrozumieć przekaz dzieł.

Kurator wystawy, Andrzej Białas, podkreślił:

„Dziś jako artyści mówimy w imieniu tych, którzy już nie mogą się odezwać, choć mieliby tak wiele do opowiedzenia. Dla nas, członków Zrzeszenia Artystów z Altötting, ta wystawa to coś więcej niż zwykły projekt artystyczny – to sprawa serca. Z otwartymi oczami i empatią wobec ofiar, korzystając z naszych środków wyrazu, staraliśmy się wydobyć na światło dzienne to, co często pozostaje niewidoczne. Ciche, subtelne detale naszych prac opowiadają wielkie poruszające historie. Bo to właśnie sztuka potrafi ukazać to, czego słowa już nie wyrażają. Każde dzieło na wystawie to nie tylko pomnik, lecz także przestroga. Każde przemawia własnym głosem, niesie przesłanie i przypomina, że nie wolno zapomnieć.

Jedna z prac nosi tytuł: «Nigdy nie wolno pozwolić, aby pamięć zarosła trawą». To zdanie staje się nie tylko przestrogą, lecz też zobowiązaniem – wobec historii, ofiar i przyszłości.”

Wystawa ma także ważny charakter edukacyjno- -historyczny. Zorganizowana została tak, aby służyć jako „historia na żywo” dla szkół i organizacji społecznych, umożliwiając młodym ludziom oraz lokalnym społecznościom bezpośredni kontakt z trudną, bolesną przeszłością i zachęcając do refleksji nad jej znaczeniem.

Wśród uczestników wydarzenia obecna była również Polonia. Dla Danuty Filipek, mieszkanki regionu, udział w otwarciu wystawy był głębokim przeżyciem, ponieważ jej wujek był więźniem obozu w Dachau, gdzie poddawano go brutalnym eksperymentom medycznym.

„Przejść przez piekło” – Andrzej Białas namalował ten obraz zainspirowany wspomnieniami Ericha Finschesa, więźnia obozu koncentracyjnego Mühldorfer Hart, który nazwał go „prawdziwym piekłem”. Czarne i czerwone betonowe łzy symbolizują powolną, pełznącą śmierć, która unosiła się nad więźniami. Pod betonowym bunkrem widoczna jest okrutna egzystencja: wyzysk, przemoc, morderstwa. Tylko mały fragment błękitnego nieba przebija się przez ciemność – symbol nadziei. Erich Finsches to piekło przeżył…

Ekspozycja jest dostępna do 5.10.2025 r. Haberkasten
Tuchmacherstr. 7, Mühldorf am Inn
czwartki i piątki: 14:00–17:00
niedziele: 13:00–17:00
Dodatkowe terminy dla grup i klas szkolnych:
tel.: +49 8631 699980
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Inf. własna, zdjęcia: KG w Monachium, Dorota Fischer, MM